Wzrost powierzchni uprawy ziemniaków w 2019

Napisał  Sty 13, 2020

Z powodu wysokich cen w sezonie 2018/19 w większości krajów Europy Zachodniej doszło do znaczącego wzrostu powierzchni uprawy ziemniaków, głównie w Europie Zachodniej, ale również w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym w Polsce.

W Niemczech, Belgii, Francji, Holandii i Wielka Brytanii w 2019 r. powierzchnia uprawy ziemniaków wyniosła ok. 862 tys. ha i była większa w porównaniu z rokiem poprzednim o 5,1%. Czynnikiem zwiększającym areał uprawy ziemniaków w tych krajach jest systematycznie rosnący popyt na ziemniaki z przeznaczeniem do przetwórstwa spożywczego na frytki i chipsy, stymulowany wysoką dynamiką produkcji i eksportu przetworów ziemniaczanych.

Spośród krajów Europy Środkowo-Wschodniej największy wzrost areału uprawy miał miejsce na Słowacji (o 6,0%), w Rumunii (o 4,4%) i w Polsce (o 2,0%). W pozostałych krajach regionu była stabilizacja areału obsadzonego ziemniakami, względnie niewielki jego spadek. W skali całej UE-28 areał uprawy ziemniaków ogółem w 2019 r. szacuje się na 1,75 mln ha, tj. o 2,4% powyżej poziomu z roku poprzedniego.

Warunki agrometeorologiczne w trakcie wegetacji w 2019 r. były wyjątkowo niesprzyjające (susza i bardzo wysokie temperatury w okresie wzrostu bulw i akumulacji plonu), zwłaszcza w Europie Środkowo-Wschodniej. Nieco lepsza była sytuacja pogodowa w Europie Zachodniej, gdzie wprawdzie plony znacząco wzrosły w porównaniu z bardzo niekorzystnym 2018 r., ale w odniesieniu do średniej z ostatnich pięciu lat ich poziom (z wyjątkiem Francji) był od kilku do kilkunastu procent niższy.

Zbiory ziemniaków ogółem w UE-28 zwiększyły się z 52,0 w 2018 r. do 56,9 mln ton w 2019 r., tj. o ok. 9%, przy czym wzrost ten wynikał ze zwiększenia zbiorów w Niemczech i Wielkiej Brytanii (po 1,5 mln ton), w Holandii (o 1,1 mln ton) oraz w Belgii (o 1,0 mln ton). Konsekwencją wzrostu zbiorów w Europie Zachodniej jest spadek cen do poziomów zbliżonych do średniej wieloletniej. Po kłopotach z niewystarczającą podażą i nie najlepszą jakością bulw w sezonie 2018/19, obecnie unijny przemysł przetwórczy nie powinien mieć problemów z zaopatrzeniem w surowiec, co z kolei pozwoli powrócić do wzrostowej tendencji w produkcji i eksporcie przetworów ziemniaczanych.

Ceny ziemniaków jadalnych na rynku niemieckim w ostatnich tygodniach listopada 2019 r. wynosiły 228 EUR/t, wobec 250 EUR/t w listopadzie roku poprzedniego i 110 EUR/t w analogicznym okresie 2017 r.

Ceny ziemniaków z przeznaczeniem na frytki i chipsy, w zależności od regionu, kształtowały się w przedziale 110-145 EUR/t, wobec 230-280 EUR/t w sezonie poprzednim i 40-60 EUR/t dwa sezony wcześniej.

We Francji ziemniaki jadalne najbardziej popularnych, tańszych odmian, w zależności od wielkości bulw i wielkości opakowania, w końcu listopada 2019 r. kosztowały od 250 do 350 EUR/t i były o ok. 20% tańsze niż przed rokiem, ale prawie 2-krotnie droższe w odniesieniu do listopada 2017 r. Ceny ziemniaków do przetwórstwa na frytki, bez względu na odmianę, wynosiły ok. 115 EUR/t, wobec 190-260 EUR/t w analogicznym okresie roku poprzedniego i 30-50 EUR/t w końcu listopada 2017 r. Ceny ziemniaków do przetwórstwa spożywczego (odmiana Bintje i Fonta-ne) w obrocie wolnorynkowym w Belgii w tym okresie wynosiły ok. 125 EUR/t wobec 217 EUR/t przed rokiem i zale-dwie 30-35 EUR/t w końcu listopada 2017 r. W Holandii poziom cen był wyższy o ok. 10-15%.

W Polsce powierzchnia uprawy ziemniaków, według szacunków IHAR--PIB i IERiGŻ-PIB, w 2019 r. wyniosła ok. 304 tys. ha i była większa niż w roku poprzednim o ok. 2%. Plony szacuje się na 225 dt/ha, wobec 251 dt/ha w roku poprzednim i 234 dt/ha średnio w latach 2011-2015. Zbiory wyniosły 6,84 mln t i były o 0,64 mln t mniejsze niż w 2018 r., a w odniesieniu do średniej z lat 2011-2015 spadek wyniósł 1,10 mln t. Z powodu spadku produkcji, ceny ziemniaków w Polsce są rekordowo wysokie, a dalszy ich wzrost jest hamowany rosnącą podażą z importu.

W okresie lipiec-listopad 2019 r. ceny ziemniaków w obrocie targowiskowym były ponad 2-krotnie wyższe w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku i znacząco przekraczały 2,00 zł/kg. Przeciętne ceny ziemniaków z produkcji krajowej w obrocie hurtowym w sierpniu i we wrześniu były na poziomie 1,97 i 1,65 zł/kg, wobec odpowiednio 0,80 i 0,77 zł/kg w 2018 r., co stanowiło ponad 2-krotny wzrost. W październiku, gdy bieżąca podaż ze zbiorów jest naj-większa, obniżyły się do ok. 1,44 zł/kg, a w listopadzie zanotowano dalszy nieznaczny ich spadek.

Krajowe ziemniaki w Broniszach osiągały cenę 1,13-1,33 zł/kg, w Łodzi 1,20-1,60 zł/kg, w Poznaniu 1,33-1,73 zł/kg, w Bydgoszczy 1,33-1,53 zł/kg, w Rzeszowie 1,60-1,80 zł/kg, w Lublinie 1,33-2,00 zł/kg, we Wrocławiu 1,20-1,40 zł/kg, w Szczecinie 1,47-1,67 zł/kg i w Białymstoku 1,00-2,00 zł/kg. Na przełomie listopada i grudnia średnie ceny ziemniaków w dużym hurcie (tj. płacone bezpośrednio producentom) oscylowały na poziomie ok. 1 zł/kg. Ceny ziemniaków w okresie zimy będą przypuszczalnie systematycznie powoli rosnąć, a skala tego wzrostu będzie determinowana warunkami pogodowymi oraz wolumenem ziemniaków z importu.

Ceny detaliczne ziemniaków w sezonie 2018/19 były o 55,9% wyższe w porównaniu z sezonem 2017/18 i wyniosły średnio 1,91 zł/kg, wobec 1,23 w sezonie poprzednim i 1,19 zł/kg przed dwoma laty. W październiku ceny te wyniosły 2,57 zł/kg, wobec 1,38 zł/kg w analogicznym okresie 2018 r. W dalszej części sezonu spodziewana jest początkowo ich stabilizacja, natomiast w okresie zimy i wiosną ceny te mogą wzrosnąć do 2,50-3,00 zł/kg.

(rpf) jp / Źródło: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej