17.6°C

Wskaźniki stanu odżywienia zbóż fot. Paweł Pąk

Wskaźniki stanu odżywienia zbóż

Napisał  Lut 19, 2020

Zboża, w odróżnieniu od pozostałych gatunków roślin uprawnych, przejawiają znaczną plastyczność w formowaniu elementów struktury plonu ziarna, co wynika z długiego okresu wzrostu wegetatywnego.

Dzięki temu producent dysponuje możliwością diagnozy stanu odżywienia roślin w kilku fazach krytycznych rozwoju, co daje możliwość przeprowadzenia skutecznej korekty żywieniowej.

Kiedy przeprowadza się korektę żywieniową?

Z reguły w pierwszej fazie krytycznej, która przypada na początek krzewienia nie wykonuje się zabiegów korekcyjnych – wtedy decydują głównie czynniki środowiskowe, tj. temperatura i woda.

W praktyce pierwsza korekta żywieniowa przypada na okres od krzewienia (BBCH 25) do początku fazy strzelania w źdźbło (BBCH 30/32). W tym czasie, zachodzą w roślinie istotne zmiany rozwojowe.

Zakresy krytyczne pozwalają oszacować stan odżywienia roślin i należy je konfrontować ze strukturą łanu, tj. aktualną liczbą źdźbeł i założoną strategią prowadzenia łanu (liczba kłosów).

TABELA 1 WSKAZNIKI STANU ODZYWIENIA ZBOZ

 

Decyzję o aplikacji składników mineralnych (z wyjątkiem azotu) podejmuje się w sytuacji gdy stan odżywienia roślin jest poniżej dolnej granicy zakresów krytycznych.

Stan odżywienia zbóż azotem

Podstawowym składnikiem pokarmowym zbóż jest azot. Jego koncentracja w częściach wegetatywnych rośliny (liściach) maleje wraz ze wzrostem biomasy.

Ocena stanu odżywienia azotem przypada na okres krzewienia i strzelania w źdźbło, a wtórna na początek kłoszenia.

Wykonuje się ją za pomocą przedstawionych poniżej metod:
- prowadzenie pomiarów bezpośrednio w roślinie (zawartości azotu ogólnego, testu barwnego, indeksu zieloności i biomasy roślin),
- wykonanie pośrednich testów (indeksu odżywienia azotem NNI oraz biomasy roślin w stadium BBCH 30/31.

Zmiany zawartości azotu, a prognoza końcowego plonu ziarna

Wszystkie zboża wykazują dużą zależność między zawartością azotu ogólnego w roślinie a wielkością biomasy na początku strzelania w źdźbło. Tą wiedzą można posłużyć się w przeprowadzeniu pierwszej prognozy plonu ziarna.

Z obserwacji pewnych badań wynika, że prognoza końcowego plonu ziarna może zostać oszacowana po przeprowadzeniu pierwszej oceny stanu odżywienia łanu zbóż, która powinna się odbyć od końca krzewienia do początku strzelania w źdźbło.

Wskaźniki oceny stanu odżywienia zbóż azotem

Najprostszy sposób wykorzystania ich polega na porównaniu uzyskanych danych o zawartości azotu w liściach lub całych roślinach, ze standardowymi zakresami, które opracowano dla populacji wysokich plonów:

TABELA 2 WSKAZNIKI STANU ODZYWIENIA ZBOZ

Uzyskane zakresy stanu odżywienia należy kolejno odnieść do zaleceń nawozowych producentów do wybranych gatunków zbóż.

Obecnie cenną informacją jest fakt, iż do oceny stanu odżywienia roślin uprawnych, w tym zbóż, można wykorzystać metody spektralne. Polegają one na ocenie przepływu wiązki światła przez łan.

Do tego celu może służyć chlorofilometr, który pozwala przeprowadzić dostatecznie wiarygodną prognozę plonu ziarna, co pośrednio potwierdza przydatność tej metody do oceny stanu odżywienia zbóż azotem.

Odrębnym sposobem oceny zawartości azotu w zbożach jest wyżej już wymieniony indeks odżywienia roślin azotem (NNI), który określa się wzorem: NNI = Na : Nc.

Wartości indeksów NNI wykazują liniową zależność od stanu zaopatrzenia roślin w azot, co w praktyce może oznaczać specyficzną wrażliwość łanu na stosowane dawki azotu nawozowego i naturalny potencjał stanowiska do zaopatrzenia uprawianej rośliny w azot. Dla uogólnienia, za pomocą krzywej ustala się rozwój i wzrost rośliny w okresie wegetacji oraz stopień zaopatrzenia jej w wodę i azot.

Ponadto, także można skorzystać z względnego indeksu zieloności liści (IZL), który przedstawia procentowy udział powierzchni zielonej trzech liści w stadium dojrzałości mlecznej zbóż (BBCH 75).

Indeks ten pozwala ocenić działanie czynników agrotechnicznych (dawki azotu, poziom ochrony łanu) w stadium rozwoju zbóż, w którym rośliny kończą gromadzić azot w ziarniaku.

(rup) 

reklama